بيشتر از او اصالت نشان داد . به گفتهء بار تولد ، وى « منجّمى بزرگ بود كه روشهاى تازه‌اى را در نجوم جست و جو مىكرد » ، 105 و سارتن وى را از دانشوران بزرگ ايران مىشمارد . 106 آنچه بويژه از نظر ما مهم است دو تأليف اوست كه به يكديگر كاملا پيوسته است ، يكى نهاية الإدراك فى دراية الأفلاك است كه به سال 1281 / 680 ه . از تأليف آن فراغت يافت ، و ديگرى التّحفة الشّاهيّة فى علم الهيّئة كه تاريخ سال 1285 / 684 ه . دارد و تا حدّ زيادى دستنويس اصلاح شدهء كتاب اوّل است . نهاية الادراك يك كتاب نجوم به معنى دقيق كلمه نيست ، بلكه از مسائل مربوط به كيهان شناسى ، مسّاحى ، هوا شناسى ( كائنات جو ) ، مكانيك ، و نور شناخت سخن دارد . 107 و يدمان ، كه در مورد اين كتاب تحقيق كرده ، آن را بهترين كتاب در كيهان نگارى به زبان عربى كه خالى از رياضيات است دانسته است . 108 تحقيق وى دربارهء شكل ، محل ، حركت ، 109 و حجم 110 زمين جالب است و بيشتر به سوى نفى حركت زمين مىگرايد . 111 در قسمت جغرافيا توصيف مفصّلى از درياها و اقليمها مىآورد كه مانند معمول از منجّمان گرفته شده ولى كاملتر است ، به طورى كه در چند مورد مطالبى به دست مىدهد كه براى رسم يك نقشه كافى است . گهگاه اطّلاعات مهمى دربارهء هند و جاوه دارد . 112 اطلاعات وى دربارهء مغرب زمين نيز بىاهميّت نيست . وقتى ارغون خان با فرانسه و دربار پاپ روابط سياسى بر قرار كرد ، قطب الدّين به سال 1289 / 688 ه . نقشه‌اى از درياى مغرب و سواحل آن را بدونشان داد كه محلّ شهرهاى آسياى صغير نيز با دقت بر آن نموده شده بود . 113 شيرازى در محافل علمى از توجه و تقديرى كه در خور او بوده بهره‌ور نشده و هنوز هيچ يك از مؤلّفات وى انتشار نيافته است . اطّلاعات خود را از نظريّات وى مديون ويدمان هستيم كه در ضمن تحقيقات متعدد خود آراى شيرازى را دربارهء چند مسئلهء علمى توضيح داده است . 114 آخرين زيجى كه اين سلسله آثار را كامل مىكند ، با نام الغ بيگ ( 1393 - 1449 / 796 - 853 ه . ) ، نوادهء تيمور لنگ ، پيوسته است . 115 بار تولد ، در ضمن بحثى مفصّل ، مقام اين امير را در تاريخ علم بيان كرده است . وى دوستدار و متخصّص نجوم بود و همانند ايلخانان ايران به سال 1428 / 832 ه . رصد خانه‌اى بزرگ در سمرقند بنياد كرد كه ويرانه‌هاى آن در حفريات سال 1908 / 1326 ه . پديدار شد امّا به صورتى كه نمىتوان از روى آن دربارهء مجموع بنا قضاوت كرد . با وجود اين ، ربع دايره‌اى كه در قسمت باقيماندهء آن هست در خاطر بيننده اثرى عميق به جا مىگذارد . 116 در اين رصد خانه الغ بيگ با تنى چند از دانشوران - كه بعضى از آنان از آسياى صغير و بعضى ديگر از ايران بودند - كار مىكرد و جدولهاى نجومى ، كه زيج سلطانى جديد يا زيج الغ بيگ نام دارد و قسمت اعظم آن به حدود سال 1437 / 841 ه . خاتمه يافته ، حاصل اين فعّاليّت است . به احتمال قوى متن اصلى به فارسى بوده ولى ترجمهء عربى و تركى